بهترین زمان برای انجام آزمایشهای دوران بارداری
هدف از آزمایشهای دوران بارداری، پایش سلامت مادر و جنین، شناسایی زودهنگام عفونتها یا بیماریها و برنامهریزی صحیح برای مراقبتهای بعدی است. زمانبندی استاندارد شامل آزمایشهای اولیه در ویزیت اول، غربالگریهای هفتههای ۱۰–۱۳ و ۱۵–۲۲، ارزیابیهای ۲۴–۲۸ هفتگی (کمخونی و دیابت بارداری)، ایمونوپروفیلاکسی Rh در ۲۸ هفته (در افراد Rh منفی) و کشت GBS در هفتههای ۳۶–۳۷ است. این متن آموزشی است و جایگزین مشاوره پزشکی نیست.
نکات کلیدی
-
ویزیت اولیه (ترجیحاً تا هفته ۱۰–۱۲): CBC، گروه خونی و Rh بههمراه آنتیبادی اسکرین، غربالگری HIV/HBV/HCV و سیفلیس، بررسی نیاز به کلامیدیا/سوزاک، کشت ادرار برای باکتریوری بیعلامت، و آزمایشهای هدفمند بر اساس ریسک.
-
غربالگریهای کروموزومی: cfDNA/NIPT از ۱۰ هفتگی؛ غربالگری ترکیبی سهماهه اول (آزمایش خون مادر + NT در سونوگرافی) در ۱۰–۱۳+۶ هفته؛ کواد تست/AFP در ۱۵–۲۲ هفته.
-
۲۴–۲۸ هفته: غربالگری دیابت بارداری (دو مرحلهای یا یک مرحلهای طبق سیاست مرکز)، CBC تکراری برای کمخونی؛ در Rh منفی، آنتیبادی اسکرین پیش از تزریق RhIG.
-
۳۶–۳۷ هفته: کشت GBS برای همه بارداریها (۳۶+۰ تا ۳۷+۶).
-
غربالگریهای تکراری در سهماهه سوم: بر اساس ریسک و مقررات محلی برای سیفلیس (معمولاً ۲۸–۳۲ هفته) و در افراد پرخطر یا نامشخص، تکرار HIV/HBV/HCV نزدیک زایمان.
زمانبندی پیشنهادی بهتفکیک سهماهه
1) ویزیت اولیه (بهتر است تا ۱۰–۱۲ هفتگی انجام شود)
-
CBC (هموگلوبین، هماتوکریت، پلاکت و شاخصها).
-
گروه خونی و Rh + آنتیبادی اسکرین (برای برنامهریزی RhIG در افراد Rh منفی).
-
غربالگری عفونتها: HIV، هپاتیت B و C، سیفلیس برای همه؛ کلامیدیا/سوزاک برای افراد <۲۵ سال یا با ریسک بالا.
-
کشت ادرار برای تشخیص باکتریوری بیعلامت (کلاسیک: ۱۲–۱۶ هفتگی یا در همان مراجعهٔ نخست).
-
آزمایشهای هدفمند بر اساس شرححال/ریسک: تیروئید (TSH)، قند ناشتا در پرخطرها، تست سل، ارزیابی مصونیت سرخجه/آبلهمرغان جهت برنامه واکسیناسیون پس از بارداری.
2) هفتههای ۱۰ تا ۱۳+۶
-
cfDNA/NIPT از ۱۰ هفتگی (غربالگری تریزومیها).
-
غربالگری ترکیبی سهماهه اول: آزمایش خون مادر + NT در سونوگرافی.
-
سونوگرافی تاریخگذاری و ارزیابی اولیه (ترجیحاً پیش از ۱۴ هفته).
3) هفتههای ۱۵ تا ۲۲
-
کواد تست/AFP (بهویژه ۱۵–۲۲ هفته؛ بهینه ۱۶–۱۸) برای NTD و برخی تریزومیها—اگر NIPT/ترکیبی انجام نشده یا طبق پروتکل مرکز.
-
سونوگرافی آنومالیاسکن در ۱۸–۲۲ هفته برای بررسی دقیق آناتومی جنین.
4) هفتههای ۲۴ تا ۲۸
-
غربالگری دیابت بارداری:
-
دو مرحلهای (ترجیحی در بسیاری مراکز): تست ۵۰ گرمی ۱ساعته؛ در صورت مثبت، OGTT ۱۰۰ گرمی ۳ساعته.
-
یک مرحلهای (جایگزین پذیرفتهشده): OGTT ۷۵ گرمی ۲ساعته.
-
-
CBC تکراری برای ارزیابی کمخونی.
-
در Rh منفیِ بدون حساسسازی: تکرار آنتیبادی اسکرین و سپس RhIG در ۲۸ هفته.
5) هفتههای ۲۸ تا ۳۲
-
بسته به قوانین و شیوع منطقه: تکرار سیفلیس (و در گروههای پرخطر یا نامشخص، HIV/HBV).
6) هفتههای ۳۶ تا ۳۷
-
کشت GBS برای همه بارداریها در ۳۶+۰ تا ۳۷+۶ هفته؛ اعتبار پیشبینی نتیجه حدود ۵ هفته است.
7) هنگام پذیرش برای زایمان
-
در صورت نامشخص بودن وضعیت غربالگری HIV/HBV/سیفلیس یا وجود ریسک بالا، انجام تست سریع طبق پروتکل مرکز.
| بازهٔ زمانی | آزمایش/غربالگری | یادداشت |
|---|---|---|
| ویزیت اول (تا ۱۰–۱۲ هفته) | CBC، گروه خونی/Rh + آنتیبادی اسکرین، HIV/HBV/HCV/سیفلیس، کلامیدیا/سوزاک بر اساس ریسک، کشت ادرار | کشت ادرار ترجیحاً ۱۲–۱۶ هفته |
| ۱۰–۱۳+۶ هفته | cfDNA (≥۱۰هفته)، غربالگری ترکیبی + NT | انتخاب یکی از استراتژیهای غربالگری |
| ۱۵–۲۲ هفته | کواد تست/AFP | اگر غربالگری سهماهه اول/NIPT انجام نشده یا طبق پروتکل |
| ۱۸–۲۲ هفته | سونوگرافی آنومالیاسکن | ارزیابی دقیق آناتومی |
| ۲۴–۲۸ هفته | غربالگری دیابت بارداری (۲مرحلهای/۱مرحلهای)، CBC تکراری | طبق سیاست مرکز |
| ۲۸ هفته | آنتیبادی اسکرین و RhIG در Rh منفی | قبل از تزریق، آنت |
پرسشهای پرتکرار (FAQ)
۱) اگر NIPT انجام دادهام، لازم است کواد تست هم بدهم؟
معمولاً خیر. NIPT از ۱۰ هفتگی غربالگری بسیار دقیقی برای برخی تریزومیهاست. در صورت انجام NIPT با نتیجه طبیعی، کواد تست معمولاً تکرار نمیشود مگر طبق نظر پزشک یا پروتکل مرکز.
۲) چرا کشت GBS در ۳۶–۳۷ هفته انجام میشود؟
چون نتیجهٔ کشت در حدود ۵ هفته بیشترین ارزش پیشبینی دارد؛ نزدیکتر بودن به زمان زایمان دقت تصمیمگیری را بالاتر میبرد.
۳) غربالگری دیابت بارداری یکمرحلهای بهتر است یا دو مرحلهای؟
روش دو مرحلهای در بسیاری از راهنماها ترجیح داده میشود؛ روش یکمرحلهای هم پذیرفته است. انتخاب نهایی به سیاست مرکز و شرایط مادر بستگی دارد.
۴) آیا همه باید برای هپاتیت C در بارداری آزمایش بدهند؟
بله؛ بسیاری از دستورالعملهای معتبر، غربالگری همگانی هپاتیت C را در هر بارداری توصیه میکنند.
۵) چند بار باید CBC بدهم؟
معمولاً یکبار در ابتدای مراقبت و یکبار دیگر در ۲۴–۲۸ هفته برای ارزیابی کمخونی.
هشدار و ایمنی
-
این مطلب آموزشی است و جایگزین توصیهٔ پزشکی شخصی نیست.
-
برنامهٔ دقیق آزمایشها باید توسط پزشک یا ماما با توجه به سن حاملگی، سابقه، داروها و عوامل خطر شما تنظیم شود.
-
در صورت بروز علائم اورژانسی (خونریزی شدید، درد شکم یا قفسه سینه، تنگینفس، کاهش حرکت جنین، تب بالا) فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
جمعبندی
زمانبندی دقیق آزمایشها باعث میشود مشکلات احتمالی مادر و جنین زود و دقیق شناسایی شوند—از غربالگری عفونتها در اولین مراجعه تا کشت GBS در ۳۶–۳۷ هفته. برای برنامهریزی و انجام این آزمایشها با آزمایشگاه متین هماهنگ شوید تا نوبتگذاری، آمادهسازی نمونه و پیگیری نتایج بهصورت یکپارچه انجام شود.
دیدگاهتان را بنویسید